Paroles et écrits de Louis Rwagasore, leader de l'indépendance du Burundi. Amajambo n'ivyanditswe dukesha Rudoviko Rwagasore, yarwaniye ukwikukira kw'Uburundi

Louis Rwagasore appartient à la génération des leaders des Indépendances
africaines. C'était, au Burundi, un émule de Patrice Lumumba au Congo et de
Julius Nyerere en Tanzanie. Fils du mwami (roi) Mwambutsa, il lance à la fin
des années 1950 un mouvement nationaliste contre l'administration tatillonne
de la Tutelle belge. Fondateur du parti Uprona (Unité et progrès national) tout
en étant l'héritier d'une dynastie remontant au XVII<sup>e</sup> siècle, il incarne réellement
le pays et il réussit à regrouper dans cette action des Burundais de toutes appartenances
: Hutu, Tutsi et princes, chrétiens et musulmans swahili. Assassiné
en octobre 1961, il ne verra pas l'Indépendance, retrouvée le 1<sup>er</sup> juillet 1962.
Sa mémoire a été maintenue à travers les soubresauts qu'a connus le Burundi
depuis 50 ans, mais derrière l'hommage à une icône, sa philosophie politique
reste peu connue.
Ce livre réunit, pour la première fois, l'essentiel de ses interventions dans
la vie publique, tant en kirundi qu'en français, entre 1953 et 1961. L'ensemble
est publié dans les deux langues. Ces textes ont été réunis et commentés par
Christine Deslaurier, et traduits par Domitien Nizigiyimana. Ce retour aux
sources retiendra l'attention des nouvelles générations africaines, qui s'interrogent
sur un avenir qu'ils veulent différent de celui de leurs parents.
Rudoviko Rwagasore ari mu murongo w'imboneza zaharaniye ukwikukira kw'ibihugu
vyo muri Afirika. Mu Burundi, agererenywa na Lumumba wo muri Kongo hamwe
na Nyerere wo muri Tanzaniya. Yari umuhungu w'umwami Mwambutsa maze mu
mpera z'imyaka ya 1950, atanguza umuhari uhurikiyemwo abakunda igihugu n'iteka
ryaco ariko intwaro y'ababirigi itabishaka. Yashinze umugambwe Uprona (Abadasigana
b'i Burundi) kandi ari na we yari samuragwa w'ingoma yahereye mu kinjana ca
17. Mu vy'ukuri afatwa nk'ishusho nyayo igihugu cose cibonamwo kandi muri iryo teka
yarashoboye kwegeraniriza hamwe abarundi bo mu mpande zose : Abahutu, Abatutsi
n'Abaganwa, abakirisu n'abo mw'idini rya Islamu bavuga igiswahiri. Yagandaguwe
muri Gitugutu 1961, atabonye intahe y'ukwikukira igihugu cashikiriye ku wa mbere
Mukakaro 1962. Uburundi bwagumye bumwibuka no mu bihe bigoye bwaciyemwo kuva
imyaka mirongo itanu, ariko uretse icubahiro n'iteka bihabwa iyo ntibagiranwa, ivyiyumviro
vyamuranga muri poritike bizwi na bake.
Ni ubwa mbere haboneka igitabu cegeranirijwemwo makurumakuru amajambo
yashikirijwe mu buzima bw'igihugu, mu ndimi z'ikirundi n'igifaransa hagati y'imyaka
ya 1953 na 1961. Vyose hamwe bishikirijwe muri izo ndimi uko ari zibiri. Ivyanditswe
vyatororokanijwe vyongera bishikirizwa na Kirisina Deslaurier hanyuma bihindurwa
mu kirundi na Domisiyo Nizigiyimana. Iyi ngendo y'ugusubiza agatima kw'isoko, izofasha
urwaruka rushasha rwo muri Afirika, rusanganywe ibibazo vyerekeye kazoza,
ariko rwifuza ko ibihe rwimirije vyobarutira ivyo abavyeyi babo baciyemwo.