Lei Boumians

Malan, un anarquista e son amic Estève, pintre sensible e

amorós de la vida e de la natura, mas totes dos en rompedura ambe la societat, van córrer lo país a l'exemple dels

boumians qu'encontraràn e que seguiràn. Aquela escorreguda

se transformarà per Malan en un viatge al cap de se meteis. Sas

relacions ambe los boumians se degalharàn pauc a pauc, que sas

idèas anarquistas se maridan mal ambe l'esperit identitari d'aquel

monde, que per eles, Malan serà lo que pòrta lo malaür (Malan,

en provençal es sinonime de malaür ). Mas prendrà consciénçia que

sa cresença dins las doctrinas libertàrias es pas qu'illusion, aquò lo

butarà a una mena de foliá e tot s'acabarà per el dins un endrech

emblematic « Lei Santas-de-la-Mar », luòc sacrat pels boumians

que, qualques annadas aprèp, i convergiràn cada an, venguts de

pertot. Es tanben lo luòc ont se moriguèt la « Mirèio » de Mistral.

Valèri Bernard, que, en mai d'aquel roman, lor consacrèt mantun

poèma, pintra aquí la comunitat dels Boumians, pòble paure

mas ufanós, maldich e fòragetat per la societat, que presenta un

dangièr per l'òrdre social. Coneis, per los aver costejats, lor biais

de subreviure, lors supersticions e costumas, lor mesfisança a

l'esgard de los qu'apertenon pas a lor comunitat, lor rusa e lor

perversion, mas tanben sap que son capables del pièger coma

del melhor. Ambe sa sensibilitat de pintre, sap descriure ambe

realisme las seradas a l'entorn del fuòc, ont musica, cants e danças

abrandan los còrses, las actituds e los agaches dels boumians

coma la beutat de las joventas fièras, mas soniesas a las règlas de

la comunitat. Coma dins Bagatoni , aquel roman es una mena de

constat de l'insuccès d'una utopia generosa e atiranta, e aquí, l'art

e l'accion politica capitaràn pas a abonir la societat.